Klinische chemie en medische beeldvorming

Examen obv casussen sinds 2017-2018 (prof. Declerq, prof. Bormans)

  • Casus 1: Een 70 jarige vrouw met diabetes type twee wordt door de verpleegster gevonden buiten bewustzijn en naar het ziekenhuis gebracht. Ze is vorige week nog bij de dokter geweest en toen waren haar bloedwaarden normaal. Ze wordt dagelijks verzorgd voor een open wonde aan de voet. Nu heeft ze een verlaagde bloeddruk, koorts, tachypnee en tachycardie. Reeks laboparameters van testen op bloed in het ziekenhuis gegeven.
    • In welke hematologische toestand bevindt de vrouw zich?
      • Op welke twee klinische tekens is dit gebaseerd?
    • Wat is waarschijnlijk de onderliggende oorzaak?
      • Op welke twee klinische tekens is dit gebaseerd?
      • Welke twee laboparameters ondersteunen dit?
      • Welke test moet uitgevoerd worden om deze diagnose te bevestigen?
    • Welke twee organen zijn aangetast?
      • Orgaan 1:
        • Welke laboparameters wijzen hierop?
        • Wat is waarschijnlijk de pathologie?
      • Orgaan 2:
        • Welke laboparameters wijzen hierop?
        • Wat is waarschijnlijk de pathologie?
    • Zuur base toestand
      • Hoe beschrijf je de zuur base toestand van de vrouw?
      • Wat is waarschijnlijk de reden van de verhoogde lactaatspiegel?
    • Welke aandoening aan het hart kan je uitsluiten en obv welke parameter?
    • Waarvoor staat eGFR? (schrijf voluit)
    • Hoe wordt een toestand van verhoogde glycemie in het bloed medisch genoemd?
    • Waarvoor staat PT?
      • Hoe wordt PT normaal gemeten?
      • Op wat wordt PT bepaald?
  • Casus 2: Een man moet onderzocht worden voor het voorkomen van colorectale kanker. Er wordt een PET 18FDG scan gedaan, een colonoscopie, een dubbelcontrast röntgen onderzoek, een virtuele CT colonoscopie en uiteindelijk een behandeling met x stralen radiotherapie.
    • Wat is een colonoscopie en hoe moet de patiënt zich hierop voorbereiden?
    • Wat is een virtuele CT colonoscopie?
    • Wat zijn de voordelen van een virtuele CT colonoscopie tov een dubbel contrast Röntgen onderzoek en een colonoscopie?
    • Hoe werkt een PET scan?
    • Bespreek het retentie mechanisme van 18FDG. Bereken hoeveel massa FDG is toegediend bij een activiteit van 200MBq. Hoe wordt FDG toegediend?
    • Kan een SPECT scan genomen worden met een Technetium 99m 18FDG analoog?
    • Wat is het verschil tussen de effecten van een CT beeldvormingsonderzoek en een behandeling met X stralen?
    • Bij welk van de vorige onderzoeken of therapieën is het aangeraden dat de man uit de buurt blijft van zijn jonge kleinkinderen en hoe lang?
    • Hoe werkt een dubbelcontrast CT onderzoek? Welke contraststoffen moeten hiervoor worden ingenomen? En welke eigenschappen van de contraststoffen zijn belangrijk?
    • Wat zijn mogelijke effecten thv de huid door X stralen therapie?
    • Kunnen bij een colonoscopie contraststoffen gebruikt worden? Zo ja wat is hun nut? 
    • Examenvragen Laboratoriumdiagnostiek (prof. Declerq) 
      • Geef voor elk van de volgende toestanden een klinisch chemische bepaling voor diagnose (parameter en waarin bepalen).
        • Acute hepatitis
        • Acute nierinsufficiëntie
        • Diabetes Mellitus
        • Ziekte van Kahler
      • Juist of fout?
        • CSV wordt altijd gestabiliseerd met HCl.
        • De eiwitconcentratie in serum is hoger dan in plasma.
        • Het voordeel van serum t.o.v plasma is dat de analyses sneller kunnen starten.
        • Lipidemie verhoogt de K concentratie van serum of plasma.
      • Levey Jennings
        • Situatie 1: Het pipetteer apparaat voor staal, kalibrator, eQC en iQC materiaal staat verkeerd ingesteld op 13µL i.p.v. 10µL.
          • Gaan alle patiënten hierdoor een hoger resultaat bekomen?
          • Ga je dit merken op je Levey Jennings grafiek?
          • Ga je een afwijking vertonen t.o.v. een peergroep als eQC vergeleken wordt?
        • Situatie 2: Je ijkt enkel op maandag en de pipetteerfout doet zich voor op woensdag.
          • Zou je dit zien bij de iQC?
      • Bepaling van immunoglobulines met specifiek Ab.
        • Heb je hiervoor een monoklonaal Ab nodig?
        • Als de precipitatie op een concentratie afhankelijke manier gebeurt, kan je deze dan bepalen met nefilometrie?
        • Kan je turbidimetrische metingen uitvoeren als je staal lipemisch is?
        • Kan je een correct resultaat bekomen zonder staalblanco als je staal hemolytisch is?

      Examenvragen medische beeldvorming (prof. Bormans)

      • De lineaire attenuatie coefficient van lood voor X stralen van 100 keV is 59,7 cm-1. Welke fractie van100 keV straling gaat doorheen een looddikte van 1 mm?
      • Bespreek het principe van PET beeldvorming.
      • Bespreek de Larmor frequentie.
      • Leg uit/vul aan
        Het effect van straling waarbij er geen drempeldosis is en waarbij een hogere dosis ook een
        hogere kans op het effect is noemen we :………………………….
        Dubbel contrast CT onderzoek:
        Doppler echografie:
        1. ………….. verval
        𝑅𝑎→ ..…..𝑅𝑛…… + …..𝐻𝑒+ 𝐸
        2. ………….. verval
        𝐹→ 𝑂+ 𝑒(+) + ……….. + E
        3. ………….. verval
        ……..→ 43𝑇𝑐99 + E (…… keV)
        Akoestische impedantie:
        Compton effect:
        Paarvorming:
      • De hoeveelheid radioactiviteit van een radionuclide neemt af met 10% over een tijdspanne van 30minuten. Wat is de halveringstijd van dit radionuclide?
      • De hoeveelheid radioactiviteit van een radionuclide wordt gemeten op twee tijdstippen met een tijdsverschil van 10 minuten: meting 1: 100 MBq, meting 2 : 83 MBq. Wat is de halveringstijd van dit radionuclide?
      • Bespreek de voordelen van technetium-99m als radionuclide voor beeldvorming.
      • In een …………………………..buis worden elektronen versneld. Deze buis heeft twee circuits, het laagspanningscircuit regelt de ……………………………….., het hoogspanningscircuit regelt de………………………………………………….. Waarom wordt er gebruik gemaakt van een draaiende anode?
      • Welke diagnostische methoden zijn gebaseerd op de externe registratie van zenuwprikkels?
      • Wat is het verschil tussen EMG en EEG?
      • Wat is cystoscopie, gastroscopie, coloscopie, capsule endoscopie?
      • Voor/nadeel van coloscopie tov virtuele coloscopie met CT?
      • Welke beeldvormingsmodaliteiten kunnen geen gebruik maken van intrinsiek contrast?
      • Waarop is het intrinsiek contrast van een röntgenfoto gebaseerd?
      • Waarom ontstaan bij splijting van 235U voornamelijk beta-min stralers?
      • 11B en 11C zijn iso…….
        6Li en 7Li zijn iso……
      • Bij beschieting van een target met protonen versneld in een cyclotron ontstaan radionucliden die voornamelijk vervallen via …….. en/of ……….
      • De activiteit van een radionuclide vervalt tot 25% van de oorspronkelijke hoeveelheid activiteit over een periode van 10 minuten. Wat is de halveringstijd en de vervalconstante van het radionuclide?
      • Hoeveel becqeurel 40K is er aanwezig in 1 g kaliumchloride (Mr KCl=74,55).
      • Wanneer is een radionuclide dragervrij?
      • In een cyclotron zorgt een ……………veld dat de protonen een spiraalvormige baan beschrijven. De protonen worden versneld door het wisselende …………….. veld.
      • Wat is de functie van een “stripper” in een cyclotron?
      • Waarom is er een hoog vacuüm in een cyclotron?
      • Beantwoord (juist/fout) en argumenteer:
        • 223RaCl2 (alfaradin) kan gebruikt worden voor beeldvorming van botmetastasen.
        • 223RaCl2 (alfaradin) stapelt zich op in tumorcellen en bestraalt daardoor het beenmerg
        • Familieleden van een patiënt die geïnjecteerd werd met 223RaCl2 (alfaradin) kunnen best op afstand blijven om zelf niet te sterk bestraald te worden.
        • Bij annihilatie van een positron gaat zijn massa verloren
        • X-stralen hebben een lagere energie dan gammastralen
      • Gegeven absorptiecurve van lood.
        • Bij welke energie wordt het meeste strooistraling geproduceerd: 100 keV-1000 keV-10000 keV?
        • Welke fractie van X-stralen met een energie van 100 keV gaat er doorheen een looddikte van 1 mm?
      • Gegeven absorptiecurve van water.
        • Welke fractie van X-stralen met een energie van 100 keV gaat er doorheen een waterdikte van 1mm? (let op voor de logaritmische schaal, μ waarde mag afgerond worden naar 1 decimaal)
      • BrachyIn een open ruimte en op een afstand van 1 m van een radioactieve bron word je blootgesteld aan een dosis van 1 millisievert per uur. Aan welk dosistempo word je blootgesteld op een afstand van 2 meter (absorptie van de ioniserende straling in lucht is verwaarloosbaar)?
      • Wat is de Hounsfield eenheid?
      • Welk effect ligt aan de basis van het genereren van X-stralen in een röntgenbuis?
      • Wat gebeurt er wanneer de spanning van het laagspanning circuit van de röntgenbuis wordt
        opgevoerd?
      • Wat gebeurt er wanneer de spanning van het hoogspanning circuit van de röntgenbuis wordt opgevoerd?
      • Waarom wordt er gebruikt gemaakt van een roterende anode in een röntgenbuis?
      • Bespreek het verschil tussen deterministische en stochastische effecten van ioniserende straling.
      • Wat is hysterosalpingografie?
      • Bespreek het werkingsprincipe van een fosfor storage detector.
      • Waarom kan een verpleger best afstand bewaren (of achter loodglas staan) wanneer er bij een patiënt een röntgenfoto wordt genomen?
      • Wat is het voordeel van een digitale detector ten opzichte van een fosfor storage detector?
      • Bespreek de werking van een CT scanner.
      • Wat zijn de voor/nadelen van een CT scanner tov een “planaire” opname (projectie)?
      • Wat is spiraal CT?
      • Waarom is het element jodium geschikt om als CT contraststof te gebruiken
      • Waarom wordt een hoge concentratie van een contraststof geïnjecteerd?
      • Waarom wordt de injectiedruk bij automatische injectie van contraststoffen beperkt?
      • Waarom wordt de contraststof verwarmd voorafgaand aan injectie?
      • Waarom wordt een terugslagklep gebruikt in bij een toestel voor geautomatiseerde injectie van contraststoffen?
      • Wat is thyrotoxicose?
      • Zou een barium carbonaat (oplosbaarheid in water 24 mg/l) suspensie ook kunnen gebruikt worden als contraststof voor orale en rectale toediening?
      • Zou een barium chloride oplossing (oplosbaarheid in water 0,4 g/l) ook kunnen gebruikt worden als intraveneuze contraststof?
      • Kan barium sulfaat gebruikt worden als intraveneuze contraststof?
      • Wat is een colon dubbelcontrast CT onderzoek?
      • Is een BaSO4 suspensie ook hyperosmotisch?
      • Kunnen gejodeerde contraststoffen gebruik worden voor maag-darm onderzoek (na orale of rectale toediening). Wat zijn voor- en nadelen tov BaSO4?
      • Bespreek de karakteristieken en gebruik van een BaSO4 suspensie als contraststof.
      • Waarom worden bij botdensitometrie 2 verschillende X-straal energieën gebruikt?
      • Welk risico hebben osteoporose patiënten?
      • Waarom zijn de opeenvolgende driftbuizen van een lineaire accelerator telkens langer?
      • Wat is de Bragg curve van een versneld proton, waarom is dit belangrijk?
      • Wat is Brachytherapie, wat is het verschil met radionuclidentherapie?
      • Beschrijf hoe het T1/T2 signaal wordt gegenereerd.
      • Hoe wordt het MRI signaal 3 dimensionaal (per voxel) gecodeerd?
      • Waarom wordt de magneetspoel van een MR camera met vloeibaar helium gekoeld?
      • Wat veroorzaakt het geluid in een MRI scanner?
      • Wat wordt er gemeten bij wijziging van het BOLD signaal in de hersenen?
      • MR contraststoffen zorgen voor verlenging/verkorting van T1/T2 signaal, enkel bij hoge concentratie ook het T1/T2 signaal. Schrap wat niet past.
      • Een patiënt heeft een gekende allergie voor joodhoudende contraststoffen, daarom wordt hij onderzocht met behulp van MRI. Mag deze patiënt geïnjecteerd worden met een MRI contraststof?
      • Waarom is er een grotere kans op nevenwerkingen (welke?) bij MR contraststoffen (welke klasse heeft een groter risico op nevenwerkingen) bij patiënten met een verlaagde nierfunctie? Wat is het mechanisme van deze toxiciteit?
      • Welke parameter zorgt voor het intrinsiek contrast bij echografie?
      • Wat is Doppler echografie, wat kan hiermee bepaald worden?
      • SPECT camera: wat is de functie van de collimator, NaI kristal, fotomultiplier?
      • Wat is de ideale gamma energie uitgezonden bij het verval van een radionuclide voor SPECT, waarom?
      • Wat is de ideale halveringstijd van een radionuclide voor SPECT en PET, waarom?
      • Bespreek voor en nadelen van technetium als radionuclide voor SPECT.
      • Wat is de functie van de Al2O3 kolom in een 99Mo/99mTc generator?
      • Wat is het voordeel van complexatiechemie voor de bereiding van radiofarmaca voor beeldvorming?
      • Juist of fout?
        • Neemt de activiteit van 99Mo sneller af wanneer de generator vaak geëlueerd wordt?
        • Na elutie van een technetiumgenerator blijft de activiteit van 99Mo constant tot de generator opnieuw geëlueerd wordt.
        • Na de elutie van een technetiumgenerator is al de activiteit van 99mTc verdwenen maar deze stijgt opnieuw als functie van de tijd tot er een evenwicht is tussen de activiteit van 99Mo en de activiteit van 99mTc.
      • Waarom is er Sn2+ aanwezig in een merkingskit voor de bereiding van een technetium-99m radiofarmacon?
      • Waarom wordt de inhoud van een technetium-99m merkingskit gelyofilizeerd?
      • Waarom wordt een radiofarmacon voor beeldvorming intraveneus (en niet oraal) toegediend, welk onderzoek vormt hierop een uitzondering?
      • Bespreek een renogram (wordt uitgevoerd met 99mTc-mertiatide).
      • In onderstaand beeld is een botscan na injectie van een 99mTc-difosfonaat. De verhoogde opstapeling in botmetastasen is te wijten aan
        • Plaatselijk hogere densiteit van bot
        • Plaatselijk lager densiteit van bot
        • Plaatselijk hogere botaanmaak/afbraak
      • Wat is een positronium?
      • Wat zijn de voor/nadelen van PET tov SPECT?
      • Vergelijk de merkingsreactie (=inbouw van het radionuclide in het doelwitmolecule) voor merking met technetium-99m en fluor-18.
      • Beschrijf het retentiemechanisme van 18FDG.
      • Kan de verdeling van een technetium-99m gemerkt radiofarmacon in het lichaam gevisualiseerd worden met behulp van een PET camera?
      • Kan de verdeling van een fluor-18 gemerkt radiofarmacon gevisualiseerd worden met behulp van een SPECT camera?
      • Leg uit T2 relaxatie.
      • Wat is het voordeel van een SPECT/CT PET/CT, PET/MRI hybride camera?
      • Bespreek : wat is de meest optimale beeldvormingsmethode voor
        • Een patiënt met een pacemaker
        • Een patiënt met een botbreuk
        • Een patiënt waarbij de invloed van chemotherapie op het tumormetabolisme moet worden nagegaan
        • Detectie van botmetastasen
        • Detectie van een lek in de bloedhersen barrière
        • Bepaling van de nierfunctie
        • Bepaling van de botdensiteit
        • Intra-operatieve positionering van een catheter in de coronaire arterieën
        • Virtuele coloscopie
        • Een zwangere patiënt, opvolging van de groei van de foetus
        • Hersenactiviteit bij een vegetatieve patiënt
      • Juist of fout? Becommentarieer.
        • Een MR onderzoek is aanzienlijk goedkoper dan een CT onderzoek
        • Een MR onderzoek veroorzaakt geen blootstelling aan ioniserende straling
        • Bij een MR onderzoek moeten geen contraststoffen worden toegediend
        • Bij een CT onderzoek draait de detector en de röntgenbuis rond de patiënt
        • Bij een CT onderzoek moet steeds contraststof worden toegediend
        • Na een CT onderzoek kan de urine van de patiënt radioactieve verbindingen bevatten
        • Bij een PET onderzoek moet steeds een contraststof worden toegediend
        • Na een PET onderzoek kan de urine van de patiënt radioactieve verbindingen bevatten
        • Bij echografie hebben de gereflecteerde geluidgolven hebben een hogere frequentie dan de uitgestuurde geluidgolven
        • Bij een echografieonderzoek moet steeds een contraststof toegediend worden
        • Bij een SPECT onderzoek kunnen onmiddellijk na het toedienen van de contraststof beelden worden gemaakt
        • Bij een CT onderzoek is er steeds een wachttijd tussen toediening van de contraststof en het maken van beelden
        • Patiënten die allergisch reageren op een CT contraststof hebben een grotere kans om ook allergisch te reageren op de injectie van radiofarmaca.
        • Een radiofarmacon is uitsluitend gelokaliseerd in het orgaan/weefsel dat men in beeld wil brengen
        • Bij een CT contraststof dient met de concentratie zo laag mogelijk te houden om allergische reacties te vermijden
      • Verklaar “theranostics”